А непадалёку размясцілася " АЛЕЯ ПАКАЛЕННЯЎ", высаджаная з дрэў сасны па ініцыятыве А.Вялічкі, пры непасрэдным удзеле разам з ветэранамі працы і сумесна са школьнікамі нашай школы ў 90-гадовы юбілей гаспадаркі.
27 дрэўцаў сасны, якія сімвалізуюць год стварэння, на выспе Сосны Мар'інскіх балот, першага саўгаса "Мар'іна" і п. Сосны.

(Саўгас " Мар'іна" праз год напярэдадні 10-гадовага юбілею БССР па ініцыятыве працоўных гаспадаркі быў перайменаваны ў саўгас імя " Дзесяцігоддзе БССР", а праз 64 гады гаспадарка змяніла назву і перайменавана была ў калгас "Палессе" але праіснавала славутая ордэна Леніна гаспадарка толькі 94 гады і далучылі да больш трывалай гаспадаркі ААТ " Юрковічы, да якой праз некалькі год далучылі яшчэ адну знакамітую ордэна Працоўнага Чырвонага сцяга гаспадарку ААТ "Чырвоная Змена" імя К. І.Шаплыка. Зараз аб'яднаная гаспадарка ААТ " імя К.І.Шаплыкі")

Месца для алеі з дазволу мясцовых улад было выдзелена каля зернесклада размешчанага на тэрыторыі зернесушылкі, а з дрэўцамі сасны дапамагло Соснаўскае лясніцтва. Дрэўцы высаджаны ўздоўж плота зернесушылкі. І ўжо іх бачна з дарогі в.Камсамольскай. Шкада, што не ўсе дрэўцы ўцалелі.

Памятныя мясціны
" Памяць у камені" агр.Сосны.

Шумяць сосны

Шумяць сосны над пасёлкам родным,
У шуме соснаў — песня пра любімы край.
Пра жыццё мінулае, пра жыццё сучаснае,
Песняй сосны моляць: “Край свой услаўляй”.

Памятаюць сосны як у краі нашым,
Наступ на балоты грамада вяла.
На пясчанай выспе вырастаў пасёлак,
Страты незлічоныя нанясла вайна.

Тут была чыгунка з Пасталоў да Соснаў,
Выраблялі шпалы ў краі ды з сасны
І адвар варылі з сасновых пупышак,
Шкіпінар вытворчы з жывіцы смалы.

Ад прастуды, кашлю, нават ад бранхіту
Быў адвар карысны з нашае сасны.
Нам сасновы водар наталяе душу,
Адпачыць ля соснаў — люба нам заўжды.

Песняю адвечнай нас вітаюць сосны,
Песняй мілагучнаю ідзе адлік жыцця.
Над пасёлкам родным шумяць сосны-сёстры,
Нам жыцця калыска — родная зямля.
аг.Сосны, верасень 2013г.



Пешаходны экскурс
" Камянёвая рапсодыя Анатоля Вялічка"


Перш чым экскурс мне свой распачаць,
Дазвольце, шаноўныя, мне вас шчыра вітаць.
Мяне завуць Ганна Ермаковіч, я ўражэнка пасёлка Сосны і выпускніца Соснаўскай СШ№1 1976 года.

У свой час, калі працаваў мой старэйшы брат Анатоль Іосіфавіч Вялічка, таксама выпускнік нашай школы, настаўнікам і кіраўніком школьнага музея, то я з вялікай ахвотай яму дапамагала здзяйсняць задумкі яго і ідэі.

А напярэдадні юбілея школы вырашыла напісаць невялічкі экскурс па сцежках памятных знакаў, якія некалькі гадоў ( 2014г.), таму з'явіліся на месцах, якія забываць нам нельга. ( Будуць папраўкі рэдагавання тэкста, таму прашу прабачэння)

Гэта невялічкая гісторыя аграгарадка пачутая і ўзгаданая ад старэйшага пакалення землякоў, сваіх бацькоў. А таксама адшуканыя звесткі з кніг, газет, інтэрнэту.

...А ці думаў, здаўна паляшук,
Што на востраве Сосны, вось тут.
Будзе школа стаяць...

...У цэнтры пасёлка Краіна Дзяцінства,
Цагляныя гмахі, вакол кветнікі...

Гэтыя радкі з вершаў першага зборніка Анатоля Іосіфавіча (2019г.), якімі я буду карыстацца на працягу ўсёй нашай вандроўкі, а таксама радкамі з паэмы " Над ракой Арэсай" Я.Купалы і інш.


Ну вось і адбылася наша знаёмства, а зараз пачнём і пачнём свой экскурс ад роднай школы. Адпраўляемся вандраваць па аграгарадку і першы прыпынак, зробім ля памятнага знака на скрыжаванні вуліц Лясная і Ц.Я.Смірнова

і невялічкі гістарычны экскурс —
п. Сосны на 90 дзень вайны быў спалены фашыстамі і забітыя 9 жыхароў пасёлка Звездзін, Калыска, Гарохаў і інш.. У аграгарадку ўстаноўлены настаўнікам Соснаўскай СШ№1 А.І.Вялічка з дапамогай транспарту ААТ "Палессе-агра і работнікамі школы памятныя знакі, на скрыжаванні вуліц Лясная і Ц.Я.Смірнова, з 9 валуноў па колькасці забітых. А ў красавіку 2014 г. адкрылі гэты памятны знак праз 70 гадоў, як партызаны №25 брыгады Панамарэнкі разграмілі варожы паліцэйскі ўчастак, які размяшчаўся непадалёку ў парку саўгаса.
Гэты дзень 11 красавіка 1944 года для соснаўцаў стаў лічыцца Днём вызвалення п.Сосны, зараз аграгарадок Сосны -1.

Анатоль Іосіфавіч напісаў верш пра гэту падзею.

Памятны знак.
( 11 красавіка 1944 года, партызаны разграмілі фашысцкі гарнізон у п.Сосны)

Валуны-камяні прывязлі, разгрузілі,
Са шматтоннага МАЗа сяк-так.
Прывялі камяні-валуны ў парадак,
І паўстаў людской памяці — знак.

Выразалі адказна ў камяні нішу,

Мармуровую ў нішу ўмацавалі пліту.
Вайны ўзнавілі ўрэшце падзею,
Валун-знак набывае душу.

На серай маўклівай пліце мармуровай,
Майстрам высечаны з годнасцю тэкст.

Партызанскай брыгады мужна атрады,
Разграмілі ў Соснах фашыстаў ушчэнт.

У суровых умовах ліхалецця вайны,
Не скарыўся чужынцам годны народ.
І армаду фашысцкай, злачыннай навалы,
У суровых баях адалеў. Перамог!

Людзі будуць спыняцца ля знака,
Галаву ў пашане прыхіляць у цішы.
Час не здолее з памяці сцерці,
Мужнасць продкаў шануем заўжды!
11.04.2014 г., агр.Сосны

Прадаўжаем нашу вандроўку - экскурс у накірунку вуліцы Камсамольскай,

...У час даваенны быў тут чыгункі вакзал,
З Пасталоў, ды з Камуны шлях у Сосны ляжаў...

Памятны знак устаноўлены каля будынка Камунараўскага сельвыканкама. Таму што, як пісаў Янка Купала ў сваёй паэме "Над ракою Арэсай"

...Дзве чыгункі на саўгаскім,
Сходзяцца вакзале...".

І, калі Янка Купала прыязджаў у 1933 годзе разам са сваімі сябрамі ў творчую камандзіроўку быў вельмі ўражаны прыгажосцю пасёлка, людзьмі і напрыканцы мая 1933 года ў газеце "Звязда" была надрукавана паэма.
Пра саўгас ён пісаў, што:

...Саўгас горад - не мястэчка,
Не які там Любань.
Лад, парадак, люду поўна
Ажно глянуць люба.

Гаспадарчаму саўгасу,
Ёсць чым пахваліцца.
У ім палацы ў два паверхі,
Клуб, як ў сталіцы...

На той час у Соснах былі двухпавярховыя цагляныя дамы і клуб таксама.

Ну, а зараз адправімся да памятнага знака, які сведчыць пра заснаванне пасёлка і саўгаса.

...Камсамольская вуліца ўсіх нас страчае,
Да Жыткавічы з Любані па ёй шлях пралягае...

Мінаем сённяшні аўтобусны прыпынак, зернесклады, двухпавярховы жылыя дамы, якія пабудаваны на месцы саўгаснай майстэрні, дзе насупраць месціцца Соснаўскае лясніцтва Любанскага ГЛХУ, затым зернесушылка і крама " Чаромушкі" на месцы саўгаснага малаказавода, далей знак, які сведчыць, што п.Сосны памяняў назву на аграгарадок

і тут жа валун, як напамін, што заснаваны пасёлак у лістападзе 1927 г.

Далей наша вандроўка да валуна, які сведчыць, што вуліца новая названа імя "Дзесяцігоддзе БССР" у памяць аб саўгасе. На новай вуліцы пабудаваны цагляныя дамы-катэджы, якія ў народзе завуць "прэзідэнцкімі" і ў асноўным пражываюць работнікі сельскай гаспадаркі. Далей ідзём праз сённяшні МТП ААТ " імя К І Шаплыкі", былога ААТ " Палессе - Агра" пераемніка праслаўленай ардэнаноснай гаспадаркі саўгаса імя 10 гадоў БССР". Мінаем в.Партызанскую і зварочваем на в.Цэнтральную, дзе памятны знак сведчыць аб тым, што непадалёк гэтага месца знаходзіўся першы будынак аднапавярховай цаглянай школы

Далей наш шлях ляжыць на в.Савецкую, дзе таксама валун распавядае пра будынак рабфака

Праходзім па в.Савецкай, да скрыжавання вуліц
Любы мне куток

Я па пасёлку Сосны крочу…
Тут зараз аграгарадок.
А на скрыжалях вуліц ціхіх
Дзяцінства любы мне куток.
Тут, у далёкім сорак восьмым

Святар Кірэй мяне хрысціў.
Парог бацькоў, мой кут дзяцінства,
Мне не забыць, дзе б я ні жыў.
У хату родную заходжу —

Знаёма ўсё тут да драбніц…
Да родных рэчаў дакрануся —
І сэрца памяццю шчыміць.
Тут успаміны пра дзяцінства

Міжволі кратаюць душу.
І фотаздымкі, што ў рамках,
У вачах утойваюць слязу.
Вось абразок — Мікола Ўгоднік —

З царквы прабабка прынясла.
Быў у сям’і ён абярэгам —
Заўжды аб гэтым памятаю я.
Мне не забыць і смак вадзіцы,

Ля студні п’ю з вядра набгом…
Пасёлак Сосны — ут дзяцінства,
Як маці, пестуе цяплом.
аг.Сосны, снежань 2013г.

Зварочваем на в.Лясная і накіроўваемся да апошняга валуна, які месціцца каля школьнага вадаёма і нагадвае адкуль пайшла назва п.Сосны.
Знаходзіцца ён паблізу ДУА "Соснаўская СШ№1, Любанскага раёна"

Крышачку гісторыі. Гэты вадаём з'явіўся пасля Вялікай Айчыннай вайны. Нашы землякі выкапалі яго ўручную ( вёдрамі, рыдлёўкамі, а зямлю адвозілі на конных павозках). Аб гэтым расказалі старажылы-жыхары аграгарадка пры сустрэчах у Соснах.

Вось такі маршрут экскурса, які завяршаецца каля ўстановы адукацыі.
(Экскурс будзе дапрацаваны і дапоўнены крыху пазней і перададзены нашчадкам. Спадзяюся, што экскурсаводы школы будуць праводзіць вучням пешыя вандроўкі распавядаючы аб памятных мясцінах).


І яшчэ, акрамя камянёў-валуноў ў аграгарадку ёсць памятныя месцы пра іх гісторыю будзем знаёміць.

Дзякуй шчыры за ўвагу і цудоўнага настрою.
#Інфармацыя